หลายคู่เตรียมตัวมีลูกกันอย่างดี ทั้งวางแผนเรื่องเงิน เก็บเงิน หาบ้าน หรือพูดคุยเรื่องอนาคตจนหลายอย่างเริ่มลงตัวแล้ว แต่มีอีกเรื่องหนึ่งที่บางครั้งถูกคิดถึงทีหลัง นั่นคือสุขภาพของคนที่จะตั้งครรภ์
โดยเฉพาะคนที่มีโรคประจำตัวอยู่ก่อนแล้ว แม้ในชีวิตประจำวันจะดูแลตัวเองได้ดีและติดตามการรักษาอย่างต่อเนื่อง แต่เมื่อเข้าสู่ช่วงตั้งครรภ์ ร่างกายจะมีการเปลี่ยนแปลงหลายด้าน เรื่องที่เคยดูแลกันแบบเดิมจึงอาจต้องนำกลับมาทบทวนอีกครั้ง
การวางแผนก่อนตั้งครรภ์จึงไม่ได้มีเพียงการเตรียมเรื่องค่าใช้จ่ายหรือที่อยู่อาศัย แต่ยังรวมถึงการทำความเข้าใจสุขภาพของตัวเองด้วย และในบางสถานการณ์อาจมีเรื่อง ยุติการตั้งครรภ์ ที่ต้องนำมาพูดคุยกับแพทย์ หากพบปัจจัยด้านสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับการตั้งครรภ์
เหตุผลที่เราควรเช็กสุขภาพก่อนตั้งครรภ์
ช่วงเริ่มต้นของการตั้งครรภ์เป็นช่วงที่ร่างกายมีการเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง และการพัฒนาของทารกในครรภ์ก็เริ่มขึ้นตั้งแต่ระยะแรก หลายคนอาจยังไม่ทันรู้ตัวว่าตั้งครรภ์ในช่วงเวลานั้น
หากมีโรคประจำตัวหรือรับประทานยาบางชนิดอยู่ การพูดคุยกับแพทย์ก่อนตั้งครรภ์จึงช่วยให้มีเวลาทบทวนเรื่องต่าง ๆ ล่วงหน้า ทั้งโรคที่กำลังรักษา ยาที่ใช้อยู่ และการตรวจที่อาจเหมาะกับสุขภาพของแต่ละคน
แนวทางนี้เรียกว่า Preconception Care หรือการดูแลสุขภาพก่อนตั้งครรภ์ โดยมีเป้าหมายเพื่อให้ผู้ที่กำลังวางแผนมีบุตรได้เข้าใจสุขภาพของตัวเองและเตรียมตัวอย่างเหมาะสม
โรคประจำตัวแบบไหนที่ควรปรึกษาแพทย์ก่อนมีบุตร
การมีโรคประจำตัวไม่ได้หมายความว่าจะมีบุตรไม่ได้ และไม่ได้หมายความว่าจะต้องมีการ ยุติการตั้งครรภ์ ในอนาคตเสมอไป เพราะรายละเอียดของแต่ละคนแตกต่างกัน
แพทย์จะพิจารณาหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งชนิดของโรค อาการในปัจจุบัน การรักษา ยาที่ใช้ และประวัติสุขภาพที่ผ่านมา
โรคหัวใจและหลอดเลือด
ในช่วงตั้งครรภ์ระบบไหลเวียนเลือดมีการเปลี่ยนแปลง ผู้ที่มีโรคหัวใจหรือความดันโลหิตสูงจึงควรแจ้งแพทย์ก่อนเริ่มตั้งครรภ์ เพื่อให้ทราบว่ามีเรื่องใดที่ควรติดตามหรือทบทวนการรักษาบ้าง
โรคเบาหวาน
สำหรับผู้ที่เป็นเบาหวาน การพูดคุยเรื่องระดับน้ำตาลและยาที่ใช้อยู่ก่อนตั้งครรภ์เป็นเรื่องที่ควรใส่ใจ เพราะแนวทางการดูแลอาจแตกต่างกันตามสุขภาพของแต่ละคน
โรคไทรอยด์
คนที่มีโรคไทรอยด์และกำลังวางแผนมีบุตรควรแจ้งแพทย์เพื่อประเมินระดับฮอร์โมนและการรักษาที่ใช้อยู่ การติดตามที่เหมาะสมอาจช่วยให้แพทย์วางแผนการดูแลในช่วงตั้งครรภ์ได้ละเอียดขึ้น
โรคภูมิคุ้มกันบางชนิด
ผู้ที่มีโรคภูมิคุ้มกันบางชนิดอาจต้องพูดคุยเรื่องยาที่ใช้และช่วงที่อาการของโรคอยู่ในระดับใดก่อนตั้งครรภ์ เพราะการรักษาบางอย่างอาจต้องทบทวนเมื่อมีการวางแผนมีบุตร
โรคทางพันธุกรรมและโรคเลือด
หากมีประวัติธาลัสซีเมียหรือโรคเลือดบางชนิดในครอบครัว การพูดคุยกับแพทย์เรื่องการตรวจคัดกรองพาหะอาจช่วยให้คู่ที่กำลังวางแผนมีบุตรมีข้อมูลเพิ่มเติมสำหรับการตัดสินใจ
โรคที่ต้องใช้ยาต่อเนื่อง
หากต้องรับประทานยาเป็นประจำ ไม่ว่าจะเป็นยาสำหรับโรคทางกายหรือภาวะทางจิตเวช ควรแจ้งแพทย์ก่อนตั้งครรภ์ บางชนิดอาจต้องทบทวนหรือปรับแนวทางการรักษา แต่ไม่ควรหยุดยาเอง
การตรวจสุขภาพก่อนตั้งครรภ์ มีอะไรบ้าง
การตรวจสุขภาพก่อนตั้งครรภ์ไม่ได้เหมือนกันทุกคน แพทย์จะพิจารณาจากอายุ ประวัติสุขภาพ โรคประจำตัว ยาที่ใช้ และประวัติการตั้งครรภ์ที่ผ่านมา
อาจมีการซักประวัติ ตรวจร่างกาย ตรวจเลือด หรือการตรวจอื่น ๆ ตามความเหมาะสม รวมถึงการพูดคุยเรื่องวัคซีน โภชนาการ และยาที่รับประทานอยู่
หากเคยมีประวัติการตั้งครรภ์ที่ต้องติดตามเป็นพิเศษ ก็ควรแจ้งแพทย์ด้วย เพราะข้อมูลเหล่านี้อาจมีส่วนช่วยในการวางแผนดูแลครั้งต่อไป
การยุติการตั้งครรภ์ในทางการแพทย์คืออะไร
การยุติการตั้งครรภ์ทางการแพทย์ เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องทั้งกับสุขภาพของผู้ตั้งครรภ์และหลักเกณฑ์ทางกฎหมาย จึงควรพิจารณาจากข้อมูลของแต่ละกรณี
ในประเทศไทย มีหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการ ยุติการตั้งครรภ์ ตามมาตรา 305 ของประมวลกฎหมายอาญาและข้อบังคับที่เกี่ยวข้องของแพทยสภา โดยมีกรณีที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพทางกายหรือทางใจของผู้ตั้งครรภ์ ความผิดปกติของทารกในครรภ์ตามหลักเกณฑ์ รวมถึงกรณีการตั้งครรภ์ที่เกิดจากความผิดเกี่ยวกับเพศ ทั้งนี้รายละเอียดขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและอายุครรภ์ของแต่ละกรณี
การยุติการตั้งครรภ์จึงไม่ใช่เรื่องที่สามารถสรุปจากชื่อโรคหรือผลตรวจเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาข้อมูลทางการแพทย์และหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องร่วมกัน
กรณีที่แพทย์ต้องพิจารณายุติการตั้งครรภ์ เกิดขึ้นได้ในกรณีใดบ้าง
ต่อให้วางแผนและเช็กความเสี่ยงมาแล้ว บางครั้งก็อาจเกิดสถานการณ์ที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้นระหว่างทาง ในบางกรณีเหล่านี้ กฎหมายไทยเปิดให้แพทย์สามารถพิจารณายุติการตั้งครรภ์ได้ด้วยเหตุผลทางการแพทย์ โดยต้องอยู่ภายใต้ดุลยพินิจของแพทย์และเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดไว้เท่านั้น ไม่ใช่การตัดสินใจที่ทำได้เองโดยลำพัง
ทารกในครรภ์มีความผิดปกติรุนแรง
หากผลตรวจก่อนคลอด เช่น การเจาะน้ำคร่ำหรืออัลตราซาวด์ พบว่าทารกในครรภ์มีความผิดปกติทางโครโมโซมหรือความผิดปกติแต่กำเนิดในระดับที่ส่งผลต่อการดำเนินชีวิตในอนาคตอย่างมาก แพทย์จะให้ข้อมูลกับคุณแม่และครอบครัวอย่างละเอียดรอบด้าน เพื่อให้ทุกคนเข้าใจสถานการณ์และตัดสินใจร่วมกันได้
การตั้งครรภ์ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของคุณแม่
เมื่อโรคประจำตัวของคุณแม่มีความรุนแรงจนการตั้งครรภ์ต่อไปอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพกายหรือสุขภาพจิตอย่างมีนัยสำคัญ แพทย์ผู้ดูแลจะเป็นผู้ประเมินสถานการณ์และให้คำแนะนำตามหลักวิชาชีพ
การตั้งครรภ์เกิดจากเหตุการณ์ที่ไม่ได้ยินยอม
กฎหมายไทยรับรองสิทธิของผู้ตั้งครรภ์ในกรณีนี้ ให้สามารถเข้ารับคำปรึกษาและการดูแลจากสถานพยาบาลที่ให้บริการด้านนี้โดยเฉพาะ
ไม่ว่าจะกรณีไหน ทุกขั้นตอนต้องดำเนินการโดยแพทย์เป็นไปตามกฎหมายและจริยธรรมทางการแพทย์เท่านั้น ตลอดกระบวนการ ผู้ตั้งครรภ์จะได้รับทั้งข้อมูลและการดูแลสภาพจิตใจไปพร้อมกัน ไม่ต้องเผชิญเรื่องนี้เพียงลำพัง
ยุติการตั้งครรภ์ตามกฎหมายไทยทำได้เมื่อใด
อายุครรภ์เป็นหนึ่งในข้อมูลสำคัญที่เกี่ยวข้องกับหลักเกณฑ์การยุติการตั้งครรภ์ในประเทศไทย
ตามข้อมูลของแพทยสภา มีหลักเกณฑ์สำหรับการยุติการตั้งครรภ์ในช่วงอายุครรภ์ไม่เกิน 12 สัปดาห์ และช่วงอายุครรภ์เกิน 12 สัปดาห์แต่ไม่เกิน 20 สัปดาห์ โดยรายละเอียดและเงื่อนไขของแต่ละช่วงแตกต่างกัน
และยังมีกรณีที่เกี่ยวข้องกับเหตุผลทางการแพทย์ตามที่กฎหมายกำหนด หากกำลังหาข้อมูลเรื่อง ยุติการตั้งครรภ์ตามกฎหมาย ควรพิจารณาอายุครรภ์และเหตุผลของแต่ละกรณีร่วมกัน ไม่ควรใช้ข้อมูลทั่วไปมาตัดสินสถานการณ์ของตัวเอง
หากมีโรคประจำตัว ควรเริ่มเตรียมตัวอย่างไร
- ปรึกษาแพทย์ที่ดูแลโรคประจำตัวของคุณอยู่แล้ว เพื่อประเมินความพร้อมของร่างกายก่อนวางแผนตั้งครรภ์
- เข้ารับการตรวจสุขภาพก่อนตั้งครรภ์ให้ครบตามคำแนะนำของแพทย์
- หากมียาที่อาจส่งผลต่อทารกในครรภ์ ควรปรับหรือเปลี่ยนภายใต้คำแนะนำของแพทย์เท่านั้น ไม่ควรปรับยาด้วยตัวเอง
- เลือกช่วงเวลาที่โรคประจำตัวอยู่ในระยะที่ควบคุมได้ดีก่อนเริ่มตั้งครรภ์
- พูดคุยกับคู่สมรสให้เข้าใจตรงกันถึงสิ่งที่อาจเกิดขึ้นได้ระหว่างทาง เพื่อเตรียมใจไปด้วยกัน
เตรียมตัวก่อนมีลูก ควรเริ่มจากอะไร
หากมีโรคประจำตัว ลองเริ่มจากรวบรวมข้อมูลสุขภาพของตัวเองก่อน ทั้งโรคที่กำลังรักษา ยาที่ใช้อยู่ ประวัติการแพ้ยา และประวัติการตั้งครรภ์ที่ผ่านมา
จากนั้นนำข้อมูลไปพูดคุยกับแพทย์ เพื่อประเมินว่าควรตรวจอะไรเพิ่มเติมหรือควรทบทวนการรักษาส่วนใดก่อนเริ่มตั้งครรภ์
หากมียาที่รับประทานเป็นประจำ ไม่ควรหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง แม้กำลังวางแผนมีบุตร เพราะควรพิจารณาทั้งเรื่องการควบคุมโรคและความเหมาะสมของยาไปพร้อมกัน
การวางแผนมีบุตรไม่ได้มีเพียงเรื่องค่าใช้จ่ายหรือการเตรียมชีวิตประจำวัน แต่สุขภาพของคนที่จะตั้งครรภ์ก็เป็นอีกเรื่องที่ควรให้ความสำคัญ โดยเฉพาะหากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาต่อเนื่อง การตรวจสุขภาพก่อนตั้งครรภ์ช่วยให้รู้ข้อมูลของตัวเองมากขึ้น และมีโอกาสพูดคุยเรื่องโรค ยา และการดูแลต่าง ๆ ก่อนเริ่มตั้งครรภ์
การยุติการตั้งครรภ์ เป็นเรื่องที่ต้องพิจารณาจากข้อมูลด้านการแพทย์ อายุครรภ์ และหลักเกณฑ์ทางกฎหมายที่เกี่ยวข้อง โดยการมีโรคประจำตัวไม่ได้หมายความว่าจะต้องยุติการตั้งครรภ์เสมอไป และการพบผลตรวจที่แตกต่างจากที่คาดไว้ก็ไม่ได้หมายความว่าจะต้องตัดสินใจทันที
หากมีข้อกังวลเกี่ยวกับสุขภาพก่อนหรือระหว่างตั้งครรภ์ การพูดคุยกับแพทย์จะช่วยให้เข้าใจข้อมูลของตัวเองและทางเลือกที่เกี่ยวข้องได้ชัดเจนขึ้น