เมื่อพูดถึงการคุมกำเนิด หลายคนอาจเคยได้ยินว่า หากมีน้ำหนักตัวมากขึ้น ยาคุมบางประเภทอาจมีข้อควรพิจารณาแตกต่างจากคนที่มีน้ำหนักตัวน้อยกว่า จึงเกิดคำถามตามมาว่า แล้วถ้าเป็น การฉีดยาคุมกำเนิด จะได้รับผลจากน้ำหนักตัวในลักษณะเดียวกันหรือไม่
โดยเฉพาะคนที่มีน้ำหนักเกินหรือมีค่าดัชนีมวลกายอยู่ในช่วงที่มีภาวะอ้วน บางคนอาจกังวลว่า หากเลือกฉีดยาคุมแล้ว น้ำหนักตัวจะทำให้การคุมกำเนิดไม่เป็นไปตามที่คาดไว้หรือไม่
จริง ๆ แล้วเรื่องนี้ต้องแยกเป็นแต่ละวิธี เพราะยาคุมกำเนิดแต่ละชนิดมีรูปแบบการให้ฮอร์โมนและวิธีการออกฤทธิ์ต่างกัน ข้อมูลที่พูดถึงน้ำหนักตัวกับวิธีหนึ่งจึงไม่ควรนำมาใช้สรุปกับทุกวิธี
ยาคุมแต่ละชนิดตอบสนองต่อน้ำหนักตัวไม่เหมือนกัน
ยาคุมกำเนิดมีหลายรูปแบบ ทั้งชนิดรับประทาน ยาฉีด ยาฝัง แผ่นแปะ และวิธีอื่น ๆ แต่ละแบบมีวิธีให้ฮอร์โมนเข้าสู่ร่างกายแตกต่างกัน จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่น้ำหนักตัวจะมีข้อควรพิจารณาแตกต่างกันในแต่ละวิธี เช่น
- ยาคุมบางชนิดแบบรับประทานมีข้อมูลเกี่ยวกับน้ำหนักตัวและ BMI ที่ยังต้องพิจารณาเป็นรายวิธี
- ยาคุมฉุกเฉินบางชนิดมีข้อมูลเรื่องน้ำหนักตัวหรือ BMI ที่ควรนำมาประกอบการเลือกใช้
- แผ่นแปะคุมกำเนิดบางชนิดมีข้อควรพิจารณาเกี่ยวกับน้ำหนักหรือ BMI ตามข้อมูลของผลิตภัณฑ์นั้น ๆ
ข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่า การคุมกำเนิดทุกวิธีจะมีประสิทธิภาพลดลงเมื่อมีน้ำหนักตัวมากขึ้น สำหรับการฉีดยาคุมกำเนิด การให้ฮอร์โมนมีลักษณะแตกต่างจากยาคุมชนิดรับประทานหรือวิธีที่ใช้ผ่านผิวหนัง จึงควรดูข้อมูลของวิธีนี้โดยเฉพาะ
การฉีดยาคุมกำเนิดในคนน้ำหนักเกิน ทำได้ไหม
โดยทั่วไป น้ำหนักตัวมากเพียงอย่างเดียวไม่ได้เป็นเหตุให้ต้องตัดการฉีดยาคุมกำเนิดออกจากตัวเลือก การพิจารณาวิธีคุมกำเนิดควรดูหลายเรื่องประกอบกัน เช่น โรคประจำตัว ยาที่ใช้อยู่ ประวัติสุขภาพ ความต้องการคุมกำเนิด และความสะดวกในการมารับบริการตามนัด
หากมีน้ำหนักตัวมากและกำลังสนใจการฉีดยาคุม ก็ไม่จำเป็นต้องคิดว่าน้ำหนักของตัวเองเป็นข้อจำกัด
น้ำหนักตัวทำให้การฉีดยาคุมกำเนิดได้ผลน้อยลงหรือไม่
ยังไม่มีหลักฐานที่แสดงว่าน้ำหนักตัวมากหรือ BMI สูงทำให้ประสิทธิภาพของการฉีดยาคุมกำเนิดลดลงอย่างชัดเจน แนวทางการคุมกำเนิดไม่ได้กำหนดให้ผู้ที่มีน้ำหนักตัวมากต้องได้รับฮอร์โมนเพิ่มขึ้น หรือจำเป็นต้องฉีดเร็วกว่ากำหนดเพียงเพราะน้ำหนักตัว
ผู้ที่มีภาวะอ้วนสามารถใช้ยาฉีดคุมกำเนิดได้ และไม่ได้แนะนำให้ใช้ขนาดยาพิเศษเพียงเพราะ BMI สูงขึ้น การที่น้ำหนักเกินแล้วฉีดยาคุมกำเนิดไม่ได้ทำให้ประสิทธิภาพในการคุมกำเนิดลดลง
สิ่งที่ควรรู้ก่อนฉีดยาคุมกำเนิด หากมีน้ำหนักตัวมาก
ประสิทธิภาพไม่ได้ลดลงเพียงเพราะน้ำหนักตัว สิ่งที่หลายคนควรทำความเข้าใจเพิ่มเติมกลับเป็นเรื่อง การเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักระหว่างใช้ การฉีดยาคุมกำเนิดอาจมีความสัมพันธ์กับน้ำหนักที่เพิ่มขึ้นในบางคน แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะมีการเปลี่ยนแปลงเหมือนกัน
ข้อมูลที่มีอยู่ยังพบความแตกต่างระหว่างแต่ละช่วงอายุด้วย โดยเฉพาะวัยรุ่น มีงานศึกษาบางส่วนที่พบว่าผู้ที่มีน้ำหนักตัวมากอยู่ก่อนอาจมีการเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักแตกต่างจากคนอื่น
ถ้ามีน้ำหนักตัวมากอยู่แล้ว ไม่จำเป็นต้องคิดล่วงหน้าว่าฉีดยาคุมแล้วน้ำหนักจะต้องเพิ่มขึ้ แต่หากเรื่องน้ำหนักเป็นสิ่งที่กังวลอยู่ การบอกแพทย์ก่อนเริ่มใช้ก็เป็นเรื่องที่เหมาะสม และอาจมีการชั่งน้ำหนักไว้เป็นข้อมูลตั้งต้นสำหรับติดตามการเปลี่ยนแปลงในภายหลัง
ถ้าน้ำหนักเกินอยู่แล้ว ต้องชั่งน้ำหนักหรือคำนวณ BMI ก่อนฉีดยาคุมไหม
หลายคนอาจเข้าใจว่าต้องคำนวณ BMI ก่อน เพื่อดูว่าตัวเองอยู่ในช่วงที่สามารถฉีดยาคุมได้หรือไม่ แต่สำหรับการฉีดยาคุมกำเนิดโดยทั่วไป BMI ไม่ได้เป็นเกณฑ์เดียวที่ใช้ตัดสินว่าจะเลือกวิธีนี้ได้หรือไม่ได้
การชั่งน้ำหนักก่อนเริ่มใช้มีประโยชน์ในแง่การเก็บข้อมูลตั้งต้น โดยเฉพาะหากต้องการสังเกตการเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักหลังใช้ แต่ไม่ได้หมายความว่าต้องมีน้ำหนักอยู่ในช่วงใดช่วงหนึ่งจึงจะใช้วิธีนี้ได้ หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาต่อเนื่อง แพทย์อาจต้องสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อดูภาพรวมสุขภาพก่อนเลือกวิธี
ถ้ามีโรคประจำตัวร่วมกับน้ำหนักเกิน ควรแจ้งแพทย์
น้ำหนักตัวมากเพียงอย่างเดียวอาจไม่ได้เป็นข้อจำกัดของการฉีดยาคุม แต่หากมีโรคประจำตัวร่วมด้วย ควรแจ้งข้อมูลให้ครบ เช่น มีเบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ หรือเคยมีปัญหาเกี่ยวกับหลอดเลือด รวมถึงมียาที่รับประทานเป็นประจำ
ข้อมูลเหล่านี้มีความสำคัญต่อการพิจารณาวิธีคุมกำเนิด เพราะการเลือกวิธีไม่ได้ดูจากน้ำหนักเพียงอย่างเดียว จึงควรมองเรื่องนี้เป็นภาพรวมว่า “สุขภาพของเราเป็นอย่างไร และวิธีไหนเข้ากับชีวิตของเรา” มากกว่าถามเพียงว่า “น้ำหนักเท่านี้ฉีดยาคุมได้หรือไม่”
โดยทั่วไป น้ำหนักตัวมากไม่ได้ทำให้ประสิทธิภาพของการฉีดยาคุมกำเนิดลดลง และไม่มีหลักทั่วไปว่าคนที่มีน้ำหนักตัวมากจะต้องเพิ่มขนาดหรือฉีดถี่ขึ้นเพียงเพราะน้ำหนักตัว
ดังนั้น หากกำลังสนใจ การฉีดยาคุมกำเนิด หรือ ฉีดยาคุม 3 เดือน ไม่จำเป็นต้องกังวลว่าการมีน้ำหนักเกินจะทำให้วิธีนี้คุมกำเนิดได้น้อยลงโดยอัตโนมัติ
สิ่งที่ควรพิจารณาต่อคือสุขภาพโดยรวม โรคประจำตัว ยาที่ใช้อยู่ ความต้องการในการคุมกำเนิด และความสะดวกในการมาตามนัด รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักที่อาจเกิดขึ้นระหว่างใช้
ช่องทางการติดต่อ Apidat Clinic (หมออภิเดชคลินิก)
คลินิกเฉพาะทางด้านเวชกรรมสูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา
ที่ตั้ง : เลขที่ 125/17-18 หมู่ที่ 4 ต.กะแดะ อ.กาญจนดิษฐ์ จ.สุราษฎร์ธานี 84160
เบอร์โทรติดต่อ : 062-083-0581 (สายด่วน), 077-313-806
เวลาเปิดทำการ : จันทร์-ศุกร์ 09:00-14:00 น. (ติดต่อสอบถาม) และ 16:30-20:00 น. (แพทย์ออกตรวจ), เสาร์-อาทิตย์ 08:00-12:00 น.
Google Maps : https://maps.app.goo.gl/RpNCYoKEccN4Yp5B8